A tumba do lexendario Brandomil
Arca da Piosa ten o privilexio de ter sido cantada polo bardo de Bergantiños Eduardo Pondal. O autor, no seu poema “Á hora en que o doce luceiro”, incluído en “Queixumes dos Pinos” (1886), fala do dolme como a tumba do mítico guerreiro Brandomil. Con esta referencia ficticia pretendía glorificar o pasado de Galicia tomando o mundo celta como elemento de prestixio e convertendo algúns nomes de lugares e parroquias de Costa da Morte, como Brandomil ou Ogas, en héroes míticos da prehistoria.
Pero a Arca tamén é un impoñente dolmen, un dos máis grandes de Galicia, construído con enormes osas de gneis, algunhas de máis de seis toneladas, traídas desde unha distancia de máis dun kilómetro e medio, xa que este tipo de pedra non existe na zona inmediata.
Por outra banda, o megalito conserva bastante ben o seu dolme e o volume do túmulo de terra que tería estado cuberto por unha coraza de pedra con cuarzos visibles a distancia. No interior da cámara e do corredor hai restos de pintura prehistórica negra e vermella en tres das súas losas e unha cruz, probablemente moderna, gravada na cuberta.
Este dolme depara máis sorpresas, e é que o corredor está cuberto por dúas tapas, en lugar dunha. Parece que a pedra orixinal, con rugosidades onduladas, partiuse pola metade nalgún momento do seu uso e decidiuse colocar unha nova tapa encima en lugar de retirar a quebrada. ¿Un remiendo, ou realmente a pedra orixinal non se podía retirar pola súa importancia simbólica?
