A Igrexa de San Pedro de Leis sitúase en Leis de Nemancos, concello de Muxía, a 71 km de Santiago de Compostela e a 10 km do núcleo urbano. A documentación medieval é escasa: o templo aparece citado en 1220 e dependeu do mosteiro de San Paio de Antealtares; no século XVII a parroquia estivo vinculada a San Cristovo de Carnes (Vimianzo) e a San Pedro de Porto (Camariñas).
Presenta planta dunha soa nave con ábsida rectangular; a nave cúbrese a dúas augas e a capela maior con bóveda de canón. Os restos románicos mellor conservados concéntranse na capela: arco triunfal de medio punto, dobre e peraltado, con chambrana de billetes; columnas e columniñas con basas de inspiración ática e capiteis vexetais con follas, volutas e pomas. Consérvanse vans abucinados de medio punto e portas románicas nos muros norte e oeste.
No exterior destaca a fachada occidental, cunha portada de dúas arquivoltas sobre columnas esbeltas, capiteis con volutas e pomas, e cimacios decorados con rosetas, flores tetrapétalas, semicírculos e medias bólas. Sobre a portada ábrese unha xanela con festón lobulado de catro arquitos, motivo que se repite no testeiro da ábsida. Os canzorros románicos mostran pomas, volutas perladas, contorsionistas, bóvidos e bólas, e no pinche da ábsida aparece un cordeiro deitado.
Baixo o altar consérvase un crismón labrado en lousa calcaria, peza rara en Galicia, interpretada por algúns como cruz de consagración románica e por outros como obra importada de época paleocristiá (século VI). A restauración de 2004–2005, dirixida por Alejandra Quintáns, empregou granito vermello para sinalar as zonas intervidas. Pola súa escultura, San Pedro de Leis datase nas últimas décadas do século XII (c. 1170–1180).
